گزارش سخنرانی علمی خانم دکتر هندیجانی با موضوع" نظریه همخوانی انگیزشی "

روز دوشنبه، ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵، نشست علمی با موضوع «نظریه همخوانی انگیزشی: بررسی اثر انتخاب و پاداش بر انگیزه و عملکرد؛ شواهدی از یک مطالعه آزمایشگاهی مبتنی بر ردیابی چشم» با سخنرانی دکتر رزا هندیجانی، دانشیار و رئیس آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشکدگان مدیریت، برگزار شد. تمرکز اصلی این نشست بر تبیین «نظریه همخوانی انگیزشی» (توسعه‌یافته توسط ایشان) و دستاوردهای مطالعاتی مرتبط با آن بود.

۱. مروری بر ادبیات انگیزش و چالش دوگانگی درونی و بیرونی

در بخش نخست نشست، دکتر هندیجانی مروری جامع بر ادبیات انگیزش و دسته‌بندی‌های رایج آن ارائه دادند. ایشان با اشاره به چالش‌های موجود در این حوزه، به ویژه مسئله دوگانگی ناشی از تفکیک عوامل انگیزشی به دو دسته «انگیزه‌های درونی» و «بیرونی»، تصریح کردند که این دوگانه سنتی به شکل‌گیری جریان‌های نظری متضاد انجامیده است؛ رویکردهایی که درباره نحوه تعامل انگیزه‌های درونی و بیرونی و ارجحیت هر یک در شکل‌گیری انگیزه و بروز رفتار، نظرات متفاوتی ابراز می‌کنند.

مسئله دوگانگی: تفکیک سنتی انگیزه‌های درونی و بیرونی همواره منشأ اختلاف‌نظر در نحوه تعامل و ارجحیت آن‌ها در بروز رفتار بوده است.

۲. مبانی و دستاوردهای «نظریه همخوانی انگیزشی»

سخنران نشست در ادامه به تشریح بنیان‌های نظریه همخوانی انگیزشی پرداختند. بر اساس این نظریه، رویکرد دیالکتیک میان انگیزه درونی و بیرونی مطرح می‌شود؛ به این معنا که انگیزه‌های درونی و بیرونی دو عامل مستقل و در عین حال وابسته به یکدیگرند که در برهم‌کنشی دوسویه، مکمل و پویا، به‌طور پیوسته بر هم اثر می‌گذارند. حاصل این تعامل، شکل‌گیری «انگیزه کل» و در نهایت بروز رفتار است.

علاوه بر این، دکتر هندیجانی نقش محیط را به عنوان عامل تعدیل‌گر و تعیین‌کننده در برآیند این دو نیرو برجسته ساختند و افزودند که بسته به کنترل‌گر یا تسهیل‌گر بودن بستر محیطی، میزان انگیزه کل و کیفیت رفتار افراد متفاوت خواهد بود.

نوآوری نظریه همخوانی انگیزشی: این نظریه با عبور از دوگانه سنتی انگیزه درونی و بیرونی، موفق شده است به مسائل بنیادین حوزه انگیزش از جمله علیت ذهن، اراده آزاد، زمان و انبساط زمانی پاسخ‌های راهگشایی ارائه دهد و گامی مؤثر در پیشبرد مرزهای دانش انگیزش بردارد.

۳. شواهد تجربی و یافته‌های آزمایشگاهی

در بخش دیگری از نشست، مطالعه اخیر انجام‌شده در آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشگاه تهران تشریح شد. این پژوهش با هدف بررسی بنیان‌های شناختی نظریه همخوانی انگیزشی و با استفاده از روش آزمایشگاهی و فناوری «ردیابی چشم» (Eye Tracking) صورت گرفته و شواهدی متقن از وجود زیربناهای شناختی مرتبط با توجه دیداری در حمایت از این نظریه به دست داده است.

۴. معرفی آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار

در انتهای نشست، دکتر هندیجانی ضمن معرفی آزمایشگاه تحقیقات کسب‌وکار دانشکدگان مدیریت و تشریح حوزه‌های فعالیت آن، از دانشجویان و پژوهشگران علاقه‌مند دعوت کردند تا برای پیشبرد طرح‌های پژوهشی خود از ظرفیت‌ها و امکانات این آزمایشگاه بهره‌مند شوند.