مشروح خبر یا مطلب:

1399/05/21 از ساعت: 13:00 تا ساعت: 15:00 دفاعیه دکتری- نهایی نام دانشجو: هدی هماوندی

1399/05/21 از ساعت: 13:00 تا ساعت: 15:00 دفاعیه دکتری- نهایی نام دانشجو: هدی هماوندی


عنوان:

طراحی چارچوب هستی شناسی رفتار اطلاعاتی کاربران

  
روز دفاع: سه‌شنبه
تاریخ: 1399/05/21
از ساعت: 13:00
تا ساعت: 15:00
  
لینک محل برگزاری - اتاق شماره یک
vclas9.ut.ac.ir/management
  
نام دانشجو: هدی
نام خانوادگی: هماوندی
شماره دانشجویی: 520194006
  
استاد راهنمای اول:
دکتر فهیم نیا- فاطمه
  
استاد مشاور اول:
دکتر حسینی بهشتی- ملوک السادات
  
استاد داور داخلی اول: دکتر نقشینه- نادر
استاد داور داخلی دوم: دکتر اسمعیلی گیوی- محمد رضا
استاد داور خارجی اول: دکتر حسن زاده- محمد
 
چکیده پایان‌نامه/رساله:
هستی‌شناسی‌ها از ابزارهای کارآمدِ سازماندهی و بازیابی اطلاعات هستند که سازگاری بیشتری با محیط‌های اطلاعاتی مبتنی بر بازیابی معنایی دارند. تاکنون روش‌های متعددی برای ایجاد هستی‌شناسی‌ها در دامنه های موضوعی مختلف ارائه شده که هریک از منظری این فرایند یا بخش‌هایی از آن  را مورد توجه قرار داده‌اند. با این وجود، بعضی از حوزه‌های دانش از این ابزارها بهره لازم را نبردند که از آن جمله می‌توان به دامنه موضوعی رفتار اطلاعاتی کاربران اشاره نمود. از همین رو مطالعه حاضر با رویکرد آمیخته و با هدف طراحی چارچوبی برای ایجاد هستی‌شناسی در حوزه رفتار اطلاعاتی کاربران انجام شد. 
پژوهش پیش رو  به روش آمیخته متوالی اکتشافی انجام شده است. به این ترتیب که در مرحله اول با استفاده از روش فراترکیب به بررسی نظام‌مند و تحلیل پژوهش‌های انجام شده در حوزه روش‌های طراحی و ساخت هستی‌شناسی پرداخت. برهمین اساس، 59 منبع (مقالات پژوهشی و مقالات کنفرانس‌ها و پایان نامه) از میان منابع موجود جستجو شده، برگزیده و تحلیل شدند. حاصل این مرحله شناسایی و طبقه‌بندی روش‌های مختلف ساخت هستی‌شناسی براساس ویژگی‌ها و مولفه‌های مورد نظر در آنها بود.  به‌منظور اعتبارسنجی نتایج، از ضریب توافق خبرگی کاپا استفاده شد. در مرحله بعد با در نظر گرفتن نتایج حاصل از فراترکیب و مفاهیم ارائه شده در مدل عمومی رفتار اطلاعاتی ویلسون به‎عنوان مفاهیم هسته در دامنه موضوعی رفتار اطلاعاتی کاربران، ضمن انجام 14 مصاحبه نیمه‌ساختار یافته با متخصصان حوزه هستی‌شناسی و رفتار اطلاعاتی که با روش نمونه‌گیری قضاوتی جهت‌دار به منظور شرکت در پژوهش انتخاب شده بودند؛ ویژگی‌های مورد نظر در طراحی و ایجاد هستی‌شناسی در حوزه رفتار اطلاعاتی کاربران با روش تحلیل محتوای کیفی استخراج شد. پس از آن براساس ترکیب و تحلیل نتایج حاصل از مرحله فراترکیب و مرحله مصاحبه پژوهشگر اقدام به طراحی چارچوب طراحی هستی شناسی متناسب با مفاهیم و الزامات حوزه رفتار اطلاعاتی کاربران نمود. در نهایت چارچوب طراحی شده برای تایید و اصلاح در پنل دلفی متشکل از 15 خبره موضوعی به بحث گذاشته شد که طی اجرای دو دور، مورد توافق نسبتا بالای آنها قرار گرفت و چارچوب نهایی هستی شناسی رفتار اطلاعاتی کاربران حاصل شد.
در نتیجه تحلیل مطالعات حوزه روش‌های ساخت هستی‌شناسی،  64 مولفه (حاصل از 140 کد اولیه )، 43 مفهوم و 10 مقوله اصلی در طراحی و ساخت هستی‌شناسی شامل رویکرد اجتماعی و کاربر محور؛ رویکردهای فلسفی و روش‌های مبتنی بر منطق، ریاضیات و احتمالات؛ رویکردهای مبتنی بر سازماندهی دانش در علم اطلاعات؛ روش‌های مبتنی بر کاربرد اصول مهندسی؛ روش‌های مبتنی بر پردازش متن و زبان طبیعی؛ روش‌های ساخت خودکار و نیمه خودکار؛ روش‌های مبتنی بر محیط ساخت تسهیل شده و پشتیبانی نرم‌افزاری؛ روش‌های مرتبط با تحلیل ریسک؛ روش‌های متمرکز بر فراهم‌آوری دانش و روش‌های مبتنی بر ادغام هستی‌شناسی‌های موجود حاصل شد. همچنین بعد از انجام مصاحبه با خبرگان و تحلیل محتوای آن 3 مقوله اصلی، 10 مفهوم و 52 مولفه در رابطه با موارد مورد تاکید در ساخت هستی شناسیِ حوزه رفتار اطلاعاتی کاربران با در نظر داشتن مفاهیم مربوط به مدل عمومی ویلسون به‌عنوان مبنا، حاصل شد. در نهایت بر اساس  نتایج ذکر شده در مراحل قبل، چارچوب هستی‌شناسی رفتار اطلاعاتی کاربران شامل مراحل اصلی برنامه‌ریزی، اجرا و پشتیبانی با ابعاد مورد نظر در هریک از مراحل در انتهای این مرحله تدوین شد و با توافق نسبتا بالا به تایید خبرگان  رسید.
 
 
 
آدرس کوتاه :